Σαρκοφάγα Φυτά


Χρόνια λάτρης αυτών των ξεχωριστών φυτών και ταυτόχρονα με την μανία μου για να δοκιμάζω και να φέρνω εις πέρας κάθε δύσκολη πρόκληση, αποφάσισα να δοκιμάσω την τύχη μου στην ανάπτυξη αυτών των φυτών.

Μετά από απανωτές αποτυχίες και μαθαίνοντας από τα λάθη μου, επιτέλους έχω κρατήσει για τρία συνεχόμενα χρόνια

Διοναία (Dionaea)

Δροσόφυλλο (Drosophyllum)

Sarracenia Eva (Σαρρακένια)

Sarracenia purpurea heterophylla (Σαρρακένια)

Sarracenia flava (Σαρρακένια)

Η τελευταία είναι η πρώτη χρόνια και την είχα πάρει από φυντάνι και όχι από φυτώριο.

Φέτος μια χρόνια με πολύ ζέστη (2017 Ιούνιος με 46 στην Ελευσίνα) και στο μπαλκόνι μου μέτρησα 42C μέγιστη τρις ημέρες, σκέφτηκα να μοιραστώ μαζί σας τρόπους ώστε όσοι από εσάς επιχειρείτε να καλλιεργήσετε τέτοια φυτά, πώς να τα διατηρήσετε.

Τα σαρκοφάγα δεν πρέπει να είναι εκτεθειμένα πάνω από 31  μέχρι 33C κελσίου. Θα ξεραθούν.

Πρώτον γιατί πέφτει η υγρασία στην ατμόσφυρα και δεύτερον τα γλαστράκια βράζουν από την ζέστη.

Εγώ μετά από πολλές αποτυχίες τι έχω κάνει για να τα κρατώ μέσα στην τσιμεντούπολη.

Αγοράζετε γλάστρα αυτοποτιζόμενες. Προτείνω αυτό το μοντέλο είναι υπέρ αρκετό.

Αν βάλετε μέσα Διοναία μην το γεμίζετε πάνω από την μέση στα πλαίσια του min και max που έχει ο μετρητής.

Η Διοναία θέλει μεν υγρό χώμα αλλά να αερίζονται και οι ρίζες του.

Αν είναι να βάλετε όλα τα υπόλοιπα το συμπληρώνετε κανονικά.

Τώρα. Για να κρατήσετε την σχετική υγρασία αγοράζετε μια μακρόστενη ζαρντινιέρα χωρίς τρύπες, και την γεμίζετε νερό βάζοντας μέσα την αυτοποτιζόμενη.

(Δείτε φωτογραφία)

IMG_20170701_104734

Με αυτόν τον τρόπο κρατάτε καλή σχετικά υγρασία στο περιβάλλον του φυτού.

Τις ημέρες που έκανε τους 42 βαθμούς έβαζα και μερικά παγάκια μέσα στο νερό της ζαρντινιέρας ώστε να κρατά την αυτοποτιζόμενη σε δροσερό επίπεδο.

Ένα άλλο που πρέπει να κάνετε είναι να τα βάλετε κάτω στο πάτωμα στο μπαλκόνι σας και εννοείτε να μην πέφτει κατά διάνυα ήλιος επάνω τους όλη μέρα. Κάτω από τέντα ας πούμε.

Χαμηλά η θερμοκρασία είναι λιγότερη οπότε αποφεύγετε την μεγάλη έκθεση στις υψηλές θερμοκρασίες.

Στην παρακάτω φωτογραφία με εξωτερική εκείνη την ώρα 37,3C βαθμούς κελσίου, όπως βλέπετε χαμηλά και στον χώρο τους είχε 30 βαθμούς.

(Δείτε φωτογραφία)

IMG_20170701_104722

Κάτι άλλο που πρέπει να προσέχετε είναι να μην ρίχνετε νερό από επάνω όπως τις κοινές γλάστρες. Πάντα νερό από την ιδική είσοδο που έχει η αυτοποτιζόμενη.

Με την ευκαιρία θέλω να σας πω ότι στο θέμα γλάστρας έχω δοκιμάσει πολλές πατέντες και καμία δεν δούλεψε όσο αυτό το μοντέλο αυτοποτιζόμενης. Από εκεί και πέρα είναι στην δικια σας επιλογή τι θα κάνετε.

Διαβάστε στην συνέχεια το πολύ καλό άρθρο της Μαίρης Υφαντή

 

(Από την Μαίρη Υφαντή)

Μία πρώτη γνωριμία
Αμφιβάλλω αν υπάρχει κάποια άλλη οικογένεια φυτών που να ασκεί περισσότερη γοητεία στον άνθρωπο. Λίγο τα πρωτόγονα ένστικτά μας, λίγο η γοητεία του σπάνιου και του παράξενου, λίγο η πρόκληση του να καταφέρουμε να μεγαλώσουμε ένα τέτοιο φυτό. . . χωρίς αμφιβολία λοιπόν αυτό το αφιέρωμα θα διαβαστεί από πολλούς.

Αν διαβάζετε αυτό το άρθρο από περιέργεια, θέλοντας να γνωρίσετε αυτή τη συναρπαστική οικογένεια φυτών, θα θαυμάσετε για άλλη μία φορά τη σοφία της φύσης.

Αν πάλι το διαβάζετε γιατί έχετε ήδη αποκτήσει κάποιο σαρκοφάγο φυτό, θα βρείτε πολλές χρήσιμες πληροφορίες για την φροντίδα και την περιποίησή του. Μία επισήμανση εδώ, που αφορά όλους, έμπειρους και νέους κηπουρούς: Τα σαρκοφάγα φυτά είναι δύσκολα!

Είναι πολύ απαιτητικά στις συνθήκες περιβάλλοντος και δύσκολα κανείς μπορεί να κρατήσει ένα τέτοιο φυτό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αλλά σιγά μην σας σταματήσει εσάς μία τέτοια προειδοποίηση . . .

Πάμε λοιπόν να γνωρίσουμε τα σαρκοφάγα φυτά και να θαυμάσουμε την μαγεία της φύσης. Καθώς θα διαβάζετε αυτό το αφιέρωμα, μην ξεχνάτε ότι τα περισσότερα από αυτά τα φυτά απειλούνται με εξαφάνιση καθώς το φυσικό τους περιβάλλον καταστρέφεται από τον άνθρωπο με απίστευτη ταχύτητα.

Ένα φυτό χαρακτηρίζεται σαρκοφάγο αν ελκύει, παγιδεύει και σκοτώνει έντομα ή άλλες μορφές ζωής. Επίσης, για να είναι σαρκοφάγο, θα πρέπει να «καταναλώνει» και να απορροφά τα θρεπτικά συστατικά από το θύμα του.
Υπάρχουν πολλά μη-σαρκοφάγα φυτά που κάνουν κάποια (αλλά όχι όλα) από τα παραπάνω. Για παράδειγμα, τα λουλούδια ελκύουν έντομα ή πουλιά με σκοπό την μεταφορά γύρης και την γονιμοποίησή τους. Κάποια άλλα φυτά όπως οι ορχιδέες ή τα νούφαρα (κάποια είδη) παγιδεύουν προσωρινά τα έντομα ώστε να εξασφαλίσουν τη γονιμοποίησή τους χωρίς όμως να τα σκοτώνουν.
Επίσης, υπάρχουν άλλα φυτά όπως κάποια είδη της Ibicella που παγιδεύουν και σκοτώνουν έντομα στα φύλλα τους που καλύπτονται από κόλλα αλλά δεν καταναλώνουν το θύμα τους. Για να είναι κάποιο φυτό πραγματικά σαρκοφάγο θα πρέπει να διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά που αναφέραμε, με κυριότερο το να καταναλώνουν τα θύματά τους.
Τα σαρκοφάγα φυτά στην αλήθεια διαφέρουν πολύ λίγο από κάθε άλλο φυτό. Η διαφορά τους είναι ότι διαθέτουν κάποια «εργαλεία» που τους επιτρέπουν να είναι σαρκοφάγα. Αυτά τα εργαλεία είναι κατ’ αρχήν η ικανότητά τους να προσελκύουν τα έντομα, να τα παγιδεύουν, να τα σκοτώνουν, να τα αποσυνθέτουν και στη συνέχεια να απορροφούν τα θρεπτικά συστατικά που προκύπτουν.
Τα περισσότερα σαρκοφάγα διαθέτουν ένζυμα που βοηθούν στην αποσύνθεση του θύματος. Αυτά τα ένζυμα είναι ήπια σε ένταση και ουσιαστικά διαλύουν τις πρωτεΐνες στο θύμα. Μην φανταστείτε λοιπόν ότι ένα μυρμηγκάκι που πιάστηκε στις παγίδες μίας Διωναίας θα αρχίσει να αφρίζει και να διαλύεται. Τα φυτά διαθέτουν ένζυμα κι όχι οξέα.
Κάποια άλλα σαρκοφάγα δεν διαθέτουν τέτοια ένζυμα και εξαρτώνται από την παρουσία βακτηριδίων για να τα παράγουν. Το παγιδευμένο θύμα απλώς σαπίζει και το φυτό απορροφά τα προϊόντα της αποσύνθεσης. Κάποια άλλα φυτά χρησιμοποιούν συγκεκριμένα έντομα. Δηλαδή, έντομα που κυκλοφορούν πάνω στο σαρκοφάγο φυτό χωρίς να παγιδεύονται και τρώνε τα θύματα που έχουν πιαστεί στις παγίδες. Στη συνέχεια το σαρκοφάγο φυτό απορροφά τα θρεπτικά στοιχεία από τις ακαθαρσίες των εντόμων. Κάτι παρόμοιο ισχύει και για τις ακαθαρσίες των πουλιών, ορισμένα είδη απορροφούν μεγάλο τμήμα της τροφής τους από τις ακαθαρσίες των πουλιών που πέφτουν μέσα στις παγίδες τους.
Κάθε είδος έχει το δικό του τρόπο για να προσελκύει και να παγιδεύει το θήραμά του. Κάποια σαρκοφάγα έχουν έντονα χρώματα στις παγίδες τους ενώ κάποια άλλα έχουν έντονο άρωμα. Κάποια από αυτά έχουν κολλώδεις ουσίες στην επιφάνειά τους, ενώ κάποια άλλα γλιστρούν τόσο που το έντομο καταλήγει μέσα στην παγίδα.
Άλλα έχουν τέτοιο σχήμα ανατομικά που ένα έντομο που θα παρασυρθεί και θα μπει μέσα στην παγίδα δεν μπορεί να ξαναβγεί, διαθέτουν επίσης τριχίδια που εμποδίζουν την διαφυγή του και έτσι το θύμα είναι καταδικασμένο. Και βέβαια μην ξεχνάμε τα σαγόνια που κλείνουν γύρω από το θύμα ή τις ναρκωτικές ουσίες που το ακινητοποιούν.
Κάποια άλλα είδη σαρκοφάγων έχουν τις παγίδες τους βυθισμένες μέσα στο νερό όπου και τρέφονται από το γόνο των ψαριών, τα αυγά των κουνουπιών και άλλες μικροσκοπικές υδρόβιες μορφές ζωής. Αντίθετα, τα είδη που έχουν τις παγίδες τους εκτός νερού τρέφονται με ιπτάμενα και έρποντα έντομα, όπως μυγάκια, σφήκες, πεταλούδες, αράχνες ή μυρμήγκια. Σε σπάνιες περιπτώσεις, αν τα φυτά έχουν φτάσει σε μεγάλο μέγεθος (στο φυσικό τους και μόνο περιβάλλον), έχουν παγιδευτεί και μικρά σπονδυλωτά ζώα όπως αρουραίοι και πουλιά. Υπό κανονικές συνθήκες, οποιοδήποτε τέτοιου μεγέθους σπονδυλωτό ζώο, θα μπορούσε να ξεφύγει από την παγίδα των φυτών αλλά πιθανότατα πρόκειται για ζώα που ήδη είναι εξασθενημένα από ασθένειες ή τραυματισμούς και θα πέθαιναν έτσι κι αλλιώς ακόμη κι αν δεν έπεφταν θύματα των σαρκοφάγων. Τα βατράχια αποτελούν συχνότερα τροφή για τα φυτά, όμως και αυτά είναι σπάνιες εξαιρέσεις.
Πριν περάσουμε στις οδηγίες καλλιέργειας σαρκοφάγων φυτών, θα ήθελα να επισημάνω ότι κατά καιρούς έχουν γυρισθεί πολύ εντυπωσιακά ντοκιμαντέρ για τα σαρκοφάγα φυτά. Οσοι λοιπόν τυχεροί έχετε πρόσβαση σε κανάλια όπως το National Geographic ή το Discovery, μην χάσετε την ευκαιρία να παρακολουθήσετε τέτοια ντοκιμαντέρ ώστε να δείτε στην «πράξη» τον τρόπο που αυτά τα φυτά παγιδεύουν τα θύματά τους. Οι εικόνες είναι πραγματικά εντυπωσιακές και αξίζει τον κόπο να τις παρακολουθήσετε.
Γενικές Οδηγίες Καλλιέργειας
Πριν ξεκινήσουμε, πρέπει και πάλι να σας υπενθυμίσουμε ότι τα σαρκοφάγα φυτά είναι δύσκολα στην καλλιέργειά τους. Είναι ιδιαίτερα απαιτητικά και λίγοι είναι αυτοί που καταφέρνουν να τα κρατήσουν ζωντανά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Και επίσης, αυτοί οι λίγοι, τα καλλιεργούν σε θερμοκήπια.
Αν παρόλα αυτά, εσείς αποφασίσατε να δοκιμάσετε την τύχη σας με τα σαρκοφάγα φυτά, οι βασικές παράμετροι που θα πρέπει να ρυθμίσετε είναι το φως, η θερμοκρασία, η υγρασία, η κυκλοφορία του αέρα και το νερό. Θα πρέπει να προσπαθήσετε να αναπαράγετε τις συνθήκες του φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο ζουν τα σαρκοφάγα στη φύση.
Εδώ θα παραθέσουμε βασικές και γενικές οδηγίες καλλιέργειας για τα σαρκοφάγα φυτά. Στη συνέχεια αυτού του αφιερώματος θα γνωρίσουμε το κάθε είδος ξεχωριστά καθώς και συγκεκριμένες οδηγίες καλλιέργειας για κάθε είδος.

Φωτισμός

Το πόσος φωτισμός χρειάζεται για τα φυτά σας είναι κάτι που προτείνουμε να το εξακριβώσετε μόνοι σας, παρατηρώντας την ανάπτυξη των φυτών σας. Οι οδηγίες που θα βρείτε αν ψάξετε, αναφέρουν επίπεδα φωτισμού με μονάδα μέτρησης τα κηρία (foot candles) που όμως δεν είναι αρκετά ακριβής καθώς συνήθως αναφέρεται στον πιο έντονο φωτισμό που μπορεί να δεχθεί ένα φυτό κατά τη διάρκεια της ημέρας. Νομίζουμε λοιπόν ότι το πιο απλό είναι να παρατηρήσετε την ανάπτυξη των φυτών σας ώστε να διαπιστώσετε από μόνοι σας πόσο φως χρειάζεται.
Το ίδιο το φυτό θα σας υποδηλώσει αν το φως που δέχεται είναι περισσότερο από αυτό που χρειάζεται. Στασιμότητα στην ανάπτυξη, πολλές κηλίδες διαφορετικού χρώματος στα φύλλα και σκληρά, άκαμπτα φύλλα είναι συνήθως οι ενδείξεις ότι το φυτό χρειάζεται λιγότερο φως.
Γενικά, τα μικρά σε ηλικία σαρκοφάγα φυτά απαιτούν λιγότερο φωτισμό (ενδεικτικά 350 κηρία). Τα μέτρια επίπεδα φωτισμού (600-800 κηρία) είναι αρκετά για τα μεγαλύτερα φυτά, ενώ ο πιο έντονος φωτισμός (900+ κηρία) είναι κατάλληλος για την Διοναία ή τη Σαρρακένια. Επίσης, οι ώρες που το φυτό δέχεται φως είναι σημαντική παράμετρος. Για το χειμώνα έως 11 ώρες, ενώ τις άλλες εποχές μέχρι και 16 ώρες (σε συνθήκες τεχνητού φωτισμού).
Θερμοκρασία

Οι ιδανικές θερμοκρασίες για τα σαρκοφάγα μοιάζουν πολύ με αυτές που απαιτούν οι ορχιδέες. Βέβαια, κι εδώ, οι τυχεροί που καλλιεργούν φυτά σε θερμοκήπιο μπορούν να ελέγξουν απόλυτα τη θερμοκρασία και να αποφύγουν τις επικίνδυνες διακυμάνσεις της. Ιδανικά η θερμοκρασία θα πρέπει να κυμαίνεται γύρω στους 25οC. Aυτό σημαίνει ότι το δωμάτιο πρέπει να διαθέτει κλιματισμό ώστε να μπορείτε να κρατήσετε τη θερμοκρασία σταθερή και να περιορίσετε την καλοκαιρινή ζέστη.

Υγρασία και Κυκλοφορία Αέρα
Το νερό που παραμένει κάτω από το επίπεδο της γλάστρας (σε δίσκο με χαλίκι ή σε σφουγγάρι) διατηρεί συνήθως ικανοποιητικά επίπεδα υγρασίας. Επίσης, όσο περισσότερα φυτά έχετε κι όσο πιο συχνά τα ψεκάζετε με νερό, τόσο υψηλότερα τα επίπεδα υγρασίας.
Αν έχετε την τύχη να καλλιεργείτε φυτά σε θερμοκήπιο, είστε σε θέση να ρυθμίσετε την υγρασία στα επίπεδα που τα φυτά σας θα νιώθουν σαν στο σπίτι τους. Αν τα επίπεδα υγρασίας διατηρούνται μεταξύ 60-80% θα παρατηρήσετε εμφανή αύξηση της ανάπτυξης τόσο στο ριζικό σύστημα αλλά και στο φύλλωμα και μάλιστα μέσα σε λίγες μόνο ημέρες.
Ενας ανεμιστήρας θα εξασφαλίσει την συνεχή μετακίνηση/ανανέωση του αέρα που τα φυτά αυτά χρειάζονται. Ενας ανεμιστήρας οροφής είναι μία καλή επιλογή και μάλιστα δεν είναι πια και τόσο σπάνιος στα σπίτια μας. Κι αν δεν τον έχετε, σκεφθείτε ότι ένας όμορφος ανεμιστήρας οροφής θα αποτελέσει και ένα επιπλέον διακοσμητικό στοιχείο για το δικό σας περιβάλλον.

Νερό / Πότισμα
Πάντα να χρησιμοποιείτε αποσταγμένο ή βρόχινο νερό. Τυχόν νερό από πηγάδι καλό θα είναι να αναλυθεί ώστε να εξακριβωθεί η καταλληλότητά του. Το χλωριωμένο νερό των πόλεων είναι γενικά ακατάλληλο καθώς το χλώριο θα σκοτώσει σιγά σιγά τα φυτά σας.
Είδη Σαρκοφάγων Φυτών
Στη φύση υπάρχουν περισσότερα από 600 είδη και υποείδη σαρκοφάγων φυτών, αν και εξαιτίας του ανθρώπου πολλά από αυτά έχουν ήδη αφανισθεί.
Κατά την εξέλιξη των ειδών, τα σαρκοφάγα έχουν διαφοροποιηθεί πολλές φορές με αποτέλεσμα ο διαχωρισμός τους σε κατηγορίες να μην είναι εύκολη υπόθεση.Υπάρχουν δύο τρόποι κατηγοριοποίησης των φυτών αυτών σε οικογένειες, αλλά μία τόσο λεπτομερής ανάλυση απλώς θα κάνει τα πράγματα δυσκολότερα. Επομένως θα περιοριστούμε στο να παρουσιάσουμε το κάθε είδος χωρίς λεπτομέρειες οικογενειών και χωρίς άλλη διαίρεση.
Πριν να περάσουμε στην παρουσίαση των ειδών, διαβάστε μερικές εντυπωσιακές λεπτομέρειες για ορισμένα από αυτά:
Το είδος με τα περισσότερα υποείδη είναι η Ουτρικουλάρια.
Τα μεγαλύτερα σε ανάπτυξη/όγκο φυτά είναι με διαφορά το είδος Νηπενθές. Πρόκειται για αναρριχητικά φυτά που φτάνουν σε ύψος δεκάδων μέτρων σκαρφαλώνοντας πάνω στα δέντρα που βρίσκονται γύρω τους. Επίσης, αυτό το είδος διαθέτει τις μεγαλύτερες σε μέγεθος παγίδες και κατά συνέπεια μπορεί να καταναλώσει τα μεγαλύτερα θηράματα από κάθε άλλο σαρκοφάγο.
Οσον αφορά τα βάρβαρα ένστικτά μας, σίγουρα το πιο εντυπωσιακό σαρκοφάγο (και το πιο δημοφιλές) είναι η Διωναία που διαθέτει «σαγόνια» με δόντια/αγκάθια τα οποία κλείνουν γύρω από το θύμα.
Η πιο γρήγορη παγίδα ανήκει στο είδος Ουτρικουλάρια η οποία και ανοιγοκλείνει σε χρόνους που δεν ξεπερνούν το 1/30 του δευτερολέπτου.
Η πιο πολύπλοκη παγίδα ανήκει με διαφορά στο είδος Γκενλισέα.
Τα σαρκοφάγα φυτά αναπαράγονται όπως και όλα τα υπόλοιπα φυτά, με σπόρους ή με παραφυάδες.
Καθώς και σε αυτή την ομάδα φυτών δεν υπάρχουν επίσημες Ελληνικές ονομασίες, θα χρησιμοποιήσουμε μία ελληνική παράφραση διατηρώντας όμως παράλληλα τις λατινικές ονομασίες.

60gr

Αρέσει σε %d bloggers: